Zgodnie z wprowadzoną przez Bolesława Krzywoustego zasadą senioratu władzę zwierzchnią w kraju miał obejmować:

Zadanie 1/106

Dokończ zdanie. Wybierz właściwą odpowiedź spośród podanych.

Zgodnie z wprowadzoną przez Bolesława Krzywoustego zasadą senioratu władzę zwierzchnią w kraju miał obejmować:

cyt. K. Jurek, Poznać przeszłość 1. Karty pracy ucznia. Poziom podstawowy, Nowa Era 2019, s. 106.

C. najstarszy przedstawiciel dynastii Piastów.

Standardowo, postarajmy się odrzucić odpowiedzi, które nie pasują logicznie. Na pierwszy rzut proponuję odpowiedź B – krewny wskazany przez umierającego władcę. Wyeliminowałbym tę odpowiedź ze względu na logiczną sprzeczność – z jednej strony zasada, czyli coś ustalonego z góry, przed danym wydarzeniem/zawodami/pracą, a z drugiej strony umierający władca wskazuje sobie kogoś według własnego upodobania. A co jeśli spadnie z konia i umrze tak szybko, że nie zdąży? Chaos… A tego nigdy w państwie nie chciano. Odrzucamy więc tę odpowiedź.

Druga, moim zdaniem, głupia odpowiedź – najbardziej zasłużony. Jak to policzyć/ustalić? Czy to powinien być ten, który najlepiej radzi sobie z wojaczką? A może ten, który przeczytał najwięcej książek? A może ten, który ma najładniejszą i najznamienitszą żonę? Pytanie, kto miałby to oceniać? Jeśli umierający władca to wracamy do punktu wyjścia sprzed kilku zdań. Pozostają dwie odpowiedzi – obie w gruncie rzeczy prawdopodobne. Co może oznaczać seniorat? A kim jest dziś senior? Kimś starszym. Wręcz starym dziadkiem. A jakie jest słowo o przeciwnym znaczeniu? Junior. To z kolei ktoś młodziutki, często najmłodszy w otoczeniu. Widzimy więc zależność, że senior to ktoś stary – a kto będzie starszy: pierworodny syn czy najstarszy przedstawiciel dynastii? Mamy to zawarte już w pytaniu. Czasami pierworodny syn będzie najstarszym członkiem dynastii, ale czasem żyć będzie jeszcze jego stryj i to on otrzyma koronę…

Można rozpatrywać to jeszcze w jednym aspekcie – jak do tej pory była przekazywana władza w rodzie Piastów? Nie mówiłem o tym od razu, bo trzeba uważać na zmyłki – Bolesław Chrobry, pomimo faktu bycia najstarszym synem Mieszka, musiał wypędzić swoich młodszych braci. Mieszko II Lambert miał starszego brata, Bezpryma – a mimo to on był następcą Chrobrego. Dalej mamy już prawidłową sytuację – Kazimierz Odnowiciel oraz Bolesław Śmiały to pierworodni synowie. Gorzej z Władysławem Hermanem, on sobie władzę uzurpował bezprawnie. Natomiast warto pamiętać, że generalna zasada w całej średniowiecznej Europie jest taka, że tron dziedziczy pierworodny syn władcy. I tego powinniśmy się trzymać w Polsce, aż do czasów Krzywoustego i jego testamentu właśnie. No to jeśli Bolesław Krzywousty wprowadza zasadę senioratu to wiadomo, że musi być ona czymś innym niż dotychczasowe prawo. Mamy więc jeszcze jedno potwierdzenie odpowiedzi C.