MATURA Z HISTORII 2019 | Zadanie nr 4

MATURA Z HISTORII 2019 | Zadanie nr 4

Zadanie 4.1. (0-2)

Uzupełnij tabelę – wpisz w odpowiednie miejsca nazwy miast opisanych w zacytowanych fragmentach kronik A–C oraz numery, którymi zaznaczono te miasta na mapie.

Kronika Nazwa miasta Numer na mapie
A.    
B.    
C.    

 

Zadanie 4.2. (0-1)

Oceń prawdziwość poniższych zdań. Zaznacz P, jeśli zdanie jest prawdziwe, albo F – jeśli jest fałszywe.

1. Rachuba czasu zastosowana we fragmencie kroniki A była rozpowszechniona w starożytnej Grecji. P F
2. W opisach wydarzeń zaprezentowanych we fragmentach kronik B i C zastosowano chrześcijańską datację. P F
3. Fragmenty kronik A, B i C zostały ułożone w kolejności
chronologicznej.
P F


Źródło 1. Fragmenty kronik

Fragment kroniki A: Syn westalki Rei Sylwii i rzekomo boga Marsa. Chował się między pastuchami i trudnił się rozbojem, a mając lat 18, założył maleńkie miasto na wzgórzu palatyńskim 21 kwietnia w 3 roku 6 olimpiady.
Fragment kroniki B: [1037]. Założył Jarosław gród wielki, w którym to grodzie jest Złota Brama; założył cerkiew Świętej Sofii, metropolię, a potem cerkiew na Złotej Bramie […]. I za niego poczęła wiara chrześcijańska krzewić się i rozszerzać […].
Fragment kroniki C: Do stóp murów przybyli morzem i ponad wodę wznieśli most, a następnie atakowali. Przez pięćdziesiąt dni trwała walka. Na pięćdziesiąty dzień szturmu sułtan nakazał wolną grabież. […] Uczynili ludność miasta niewolnikami i zabili jej cesarza […]. Zwycięstwo zostało osiągnięte przez sułtana Mehmeta chana w roku [831] od hidżry.

T. Maresz, K. Juszczyk, Historia w źródłach […], Toruń 2004, cz.1, s. 60; Wiek V–XV […], oprac. M. SobańskaBondaruk, S.B. Lenard, Warszawa 1997, s. 95; J. Hauziński, Kraje i kultury […], Poznań 1990, s. 171.

 

Źródło 2. Mapa

matura-2019-zad-4-mapa

T. Manteuffel, Historia powszechna. Średniowiecze, Warszawa 2007, s. 125.

cytat za: EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII POZIOM ROZSZERZONY, CKE 2019: http://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2015/Arkusze_egzaminacyjne/2019/formula_od_2015/historia/MHI-R1_1P-192.pdf

Czwarte zadanie jest nowością – nie dość, że mamy tutaj tabelki, po raz pierwszy w tej maturze, to za jedną z nich mamy do zdobycia aż 2 punkty. Całkiem sporo. Ale też nie dziwi to, jeśli spojrzymy na polecenie. Musimy sami(!) wpisać nazwy miast, o których mowa w tekście oraz przyporządkować im odpowiadające na mapie cyfry. Za samo podanie nazw miast lub tylko dwa dobre wiersze dostaniemy pojedynczy punkt. Drugie polecenie to klasyczna tabelka prawda-fałsz.

Pomimo tego, że zalecam zawsze najpierw czytanie poleceń to tutaj zrobimy troszkę inaczej. Najpierw zajmiemy się pierwszą tabelką, a dopiero potem przejdziemy do czytania tekstu pod drugie zadanie. Znów zacznijmy od analizy mapy – jakie miasta kryją się pod poszczególnymi cyframi? Myślę, że trójeczka jest prosta – to oczywiście Rzym. Jedyneczka to ewidentnie polis grecka, stąd wybór raczej niewielki – Ateny albo Sparta. Gdy przyjrzymy się bliżej to zobaczymy, że strzałka wskazuje na miasto położone nad morzem – to już jednoznacznie wskazuje na Ateny (z wielkim portem w Pireusie). Dalej polecam spojrzeć również na źródło tej mapy – książka o tytule Średniowiecze i wszystko jasne. Wychodzimy powoli chronologicznie ze starożytności i warto wziąć to pod uwagę. Jakie miasto może kryć się pod czwórką, na styku Morza Czarnego i Śródziemnego? To oczywiście Konstantynopol (dzisiejszy Stambuł). Kolejne miasto leży na rzeką Dniepr. Pamiętajcie, że to muszą być duże miasta, metropolie. Nie dali by w takim zadaniu jakiejś pipidówki przecież. No to jakie miasta mogą być wzięte pod uwagę na wschód od Polski? W zasadzie mamy do wyboru tylko Kijów i Moskwę. Oczywiście, Moskwa jest zdecydowanie bardziej na północ, stąd wybór pada na Kijów. Mamy więc już komplet miast, co jest według mnie połową sukcesu. No chyba, że geografia nie jest Ci obca, to ten punkt w zasadzie jest dla Ciebie do pominięcia.

No to czas przyporządkować te miasta do fragmentów. Zobaczcie, że teksty są tylko trzy – jedno miasto jest podpuchą, to tzw. dystraktor, mający na celu utrudnić rozwiązanie zadania. Standardowo – szukamy słów kluczowych. We fragmencie A jest ich mnóstwo: Rea Sylwia, bóg Mars, wzgórze palatyńskie. To wszystko wskazuje nam oczywiście na Rzym – Rea Sylwia to przecież matka Romulusa i Remusa, legendarnych założycieli miasta. Mars to odpowiednik greckiego boga wojny Aresa – łatwo skojarzyć go z mitologią rzymską. Natomiast Palatyn, co być może najtrudniejsze, to jedno z siedmiu wzgórz na których założono miasto Rzym. Zaawansowani w chronologii mogliby nawet ustalić datę założenia Rzymu, jeśli znają datę pierwszych igrzysk olimpijskich (776 p.n.e. – 5 olimpiad x 4 lata – 3 lata ostatniej, szóstej olimpiady dają nam 753 r. p.n.e. – legendarną datę założenia Rzymu).

Fragment B może być z tego wszystkiego najtrudniejszy – szukamy słów kluczowych: 1037, Jarosław, Złota Brama, cerkiew, chrześcijaństwo. Niby dużo, ale czy jest tutaj coś jednoznacznego? Przypominam, że do dyspozycji nie ma już Rzymu – pozostały: Konstantynopol, Kijów oraz Ateny. Od razu możemy odrzucić Ateny, ponieważ w tekście jest mowa o chrześcijaństwie i cerkwi. Tutaj naprowadzić nas może imię Jarosław, niespecjalnie kojarzące się z Bizancjum. Jeśli ktoś kojarzy legendę o polskim mieczu koronacyjnym Szczerbcu – to wie, że Bolesław Chrobry wyszczerbił ów miecz o Złotą Bramę w… Kijowie! Tylko, że Złota Brama istniała też w Konstantynopolu… I co tu zrobić? No mnie mocno kieruje też data, w połowie XI wieku dzieje się dużo na Rusi Kijowskiej, a mniej w Bizancjum. Ale jest jeszcze jeden sposób, który można wykorzystać. Zobaczmy co we fragmencie C, może kryje się tam jaśniejsza wskazówka i jedna z odpowiedzi naturalnie nam odpadnie.

Słowa kluczowe we fragmencie C: mury nad morzem, sułtan, cesarz oraz 831 rok od hidżry. Po pierwsze, jak już zauważyliśmy na mapie nad morzem (nie licząc Rzymu) leżą Ateny i Konstantynopol. Miasto zdobył sułtan, a bronił go cesarz. Czy Aten broniłby cesarz? No oczywiście, że nie, ponieważ była tam demokracja. Skądinąd wiemy również, że miasto Konstantynopol zostało zdobyte i złupione przez Turków, którym przewodził sułtan. Możemy też to sobie policzyć – zdobycie Konstantynopola to rok 1453, czyli właśnie 831 lat od hidżry (ucieczka Mahometa z Mekki do Medyny w 622 r.). Wszystko się zgadza. A skoro udało nam się wyeliminować Konstantynopol, to we fragmencie B jest mowa o Kijowie. I zadanie rozwiązane!

A. Rzym – 3

B. Kijów – 2

C. Konstantynopol – 4

W zadaniu 4.2. musimy rozpatrzyć czy podane informacje są prawdziwe czy fałszywe. No to jedziemy! Rachuba czasu zastosowana we fragmencie kroniki A była rozpowszechniona w starożytnej Grecji. Hmm, prościzna. Olimpiada niechybnie związana jest z Grecją i rzeczywiście jest to forma kalendarza (dla mocno niewtajemniczonych, trwa 4 lata i jest to okres pomiędzy kolejnymi igrzyskami olimpijskimi). Drugie zdanie: W opisach wydarzeń zaprezentowanych we fragmentach kronik B i C zastosowano chrześcijańską datację. A co to właściwie jest ta chrześcijańska datacja? Banał – chodzi o p.n.e. i n.e., czyli przed narodzeniem Chrystusa (przed naszą erą) i po narodzeniu Chrystusa (nasza era). We fragmencie B rzeczywiście mamy taką datę [1037], natomiast fragment C używa datacji arabskiej (punktem zwrotnym jest hidżra, a nie narodziny Chrystusa) – a więc fałsz. No i trzecie zdanie: Fragmenty kronik A, B i C zostały ułożone w kolejności chronologicznej. Tutaj, po całym tym długim tekście też raczej sobie poradzisz. We fragmencie A mowa jest ewidentnie o starożytności – to jedyna data p.n.e., założenie miasta Rzymu. Dalej mamy rok [1037] i 831 od hidżry. Jak już wspomnieliśmy, hidżra to rok 622, co daje nam 1453. I jest to jasne. Niestety nie znając daty hidżry lub upadku Konstantynopola moglibyśmy mieć z tym zadaniem problem i nie widzę możliwości, aby to ominąć. Czasem po prostu trzeba coś wiedzieć. Choć w tym wypadku mielibyśmy 50% szansy, żeby trafić.