MATURA Z HISTORII 2019 | Zadanie nr 2

MATURA Z HISTORII 2019 | Zadanie nr 2

Zadanie 2.1. (0-1)

Rozstrzygnij, czy w źródłach 1. i 2. opisano tę samą polis grecką. Odpowiedź uzasadnij, odwołując się do treści obu źródeł.

Rozstrzygnięcie: ……………

Uzasadnienie:

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

Zadanie 2.2. (0-1)

Wyjaśnij, odwołując się do własnej wiedzy, na czym polega różnica między współczesnym znaczeniem słowa tyrania a znaczeniem pierwotnym (z czasów starożytnej Grecji).

……………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………


Źródło 1. Fragment dzieła Tukidydesa

Z największym zapałem przemawiał za wyprawą Alkibiades […]. Ciesząc się […] poważaniem obywateli, pragnął roztaczać przepych – żył ponad stan […] i trwonił pieniądze. To właśnie w niemałej mierze przyczyniło się do upadku państwa […]. Wielu bowiem obywateli, przerażonych ogromem zbytku, jaki w życiu prywatnym roztaczał […], powzięło podejrzenie, że dąży do tyranii. Ludzie ci stali się jego wrogami i mimo że w życiu publicznym miał wielkie zasługi jako strateg, […] powierzali sprawy wojskowe innym […]. Niektórzy metojkowie […] donosili o tym, że w domach prywatnych odbywają się parodie misteriów. O udział w tym obwiniano Alkibiadesa. Wówczas […] jego wrogowie […] wołali, że […] zmierza do obalenia demokracji.

Tukidydes, Wojna peloponeska, Warszawa 1988, s. 353–354, 360–361

 

Źródło 2. Fragment dzieła Plutarcha

Początek rozkładu i słabości stosunków w [państwie] datuje się mniej więcej od czasu, kiedy [po wygraniu wojny] obłowili się złotem i srebrem. Atoli oparty na równości porządek, dotyczący gospodarstw domowych, których liczbę Likurg oznaczył i zarazem zawarował […], utrzymywał się i ratował państwo od skutków innych błędów. Kiedy zaś pewien wpływowy mąż […] został eforem, […] postawił wniosek, ażeby wolno było darować za życia i rozporządzać w testamencie domem i działem. […] Inni zaś z chciwości przyjęli wniosek i nadali mu moc prawną, przez co zniszczyli najlepsze urządzenie. […] W krótkim czasie bogactwo skupiło się w niewielu rękach, w państwie zaś zapanowało ubóstwo, pociągające za sobą deprawację, zawiść i niechęć do posiadających.

Plutarch z Cheronei, Żywoty sławnych mężów, t. II, Wrocław 2004, s. 315–316.

cytat za: EGZAMIN MATURALNY Z HISTORII POZIOM ROZSZERZONY, CKE 2019: http://cke.gov.pl/images/_EGZAMIN_MATURALNY_OD_2015/Arkusze_egzaminacyjne/2019/formula_od_2015/historia/MHI-R1_1P-192.pdf

Drugie zadanie stawia poprzeczkę zdecydowanie wyżej. Po pierwsze mamy tutaj w zasadzie dwa zadania i każde z nich umożliwia zdobycie punktu. Warto więc się wysilić podwójnie! W pytaniu pierwszym mamy ocenić czy oba teksty dotyczą tego samego polis oraz podać uzasadnienie, i tu UWAGA! odwołując się do obu źródeł. Niby logiczne, ale jak się zapomnicie i podacie argument nawiązujący tylko do jednego tekstu to pożegnacie się z punktem. Drugie zadanie według mnie jest słabo sformułowane, ale odpowiedzieć trzeba – czym różni się tyrania we współczesnym tego słowa znaczeniu od tego jak rozumiano ją w starożytnej Grecji. No to skoro już wiemy o co pytają, bierzmy się do czytania. Jak zwykle, szukamy słów kluczowych. Tym razem takich, które wskażą nam na polis, którego dany tekst dotyczy.

W tekście Tukidydesa mamy dwa takie słowa kluczowe: metojkowie oraz demokracja (chyba, że ktoś kojarzy postać Alkibiadesa, ale to wyższa szkoła jazdy). O ile to pierwsze może niektórym umknąć (cudzoziemcy zamieszkujący Ateny) to już demokracja ewidentnie dotyczy Aten i bez cienia wątpliwości wskazuje nam polis, którego dotyczy tekst. Przyjrzyjmy się zatem drugiemu fragmentowi, napisanemu przez Plutarcha. Tutaj sprawa wydaje się ciut trudniejsza. Nasze słowa kluczowe to: Likurg oraz eforowie. Ten pierwszy powinien się Wam kojarzyć jako twórca ustroju Sparty, eforowie z kolei to urząd charakterystyczny dla polis spartańskiego. Co jednak jeśli nie znacie tych pojęć? Nic straconego. Przy tego typu zadaniach twórcy zazwyczaj (nie mogę Wam dać 100% gwarancji, ale w takich momentach i tak nie macie już wielkiego wyboru…) zestawiają ze sobą standardowe pary, czyli np. dla starożytności Ateny i Spartę lub Ateny i Rzym, Rzym i Kartaginę itp. Tutaj opcje do wyboru zawęża nam polecenie, gdyż wyraźnie wskazuje, że oba teksty dotyczą polis, czyli greckich miast. Zasadniczo więc do wyboru mamy tylko Spartę. Istnieje jeszcze możliwość, że oba teksty dotyczą Aten. Byłoby to jednak mało prawdopodobne, szczególnie że mowa jest o ubóstwie w państwie, a Ateny to najbogatsza polis grecka. Stąd mamy już odpowiedź na pierwsze pytanie – najlepsze argumenty to przytoczenie naszych słów kluczowych wraz z krótkim wyjaśnieniem, np. Uważam, że teksty opisują różne polis – u Tukidydesa pojawia się termin demokracja, w starożytności związany z Atenami, natomiast Plutarch opisuje Spartę, co wnioskuję po użyciu imienia Likurga, legendarnego prawodawcy spartańskiego. Takie krótkie zdanie zapewni Wam punkcik.

Drugie pytanie jest związane bardziej z językiem polskim niż z historią, ale jak każą to nie mamy wyboru i odpowiedzieć trzeba. Spójrzmy najpierw na tekst, w którym mowa jest o tyranii, czyli fragment nr 1. Tukidydes opisuje Alkibiadesa jako człowieka bardzo rozrzutnego, otaczającego się przepychem dzięki poważaniu obywateli. Czerpał po prostu korzyści z zajmowanych urzędów w mieście. Część ludzi zaczęła więc gościa nienawidzić, no bo wiecie… zazdrość potrafi szybciutko zmienić zwolennika w rywala. Alkibiades ani myślał oczywiście o zaprzestaniu życia na takim poziomie, więc zapewne szukał możliwości objęcia urzędów albo nawet zdobycia większej władzy wbrew demokratycznym wyborom. A przynajmniej o to podejrzewali go i oskarżali przeciwnicy. I to tyle. Takie jest znaczenie tyranii w starożytnym świecie – oznacza nielegalne dojście do władzy. Zdarzali się nawet tyrani, którzy windowali status miasta czy państwa w górę, ot choćby najlepszym przykładem tego jest Juliusz Cezar, bez negatywnych konsekwencji dla obywateli. Dzisiaj natomiast tyran kojarzy się nam z brutalnością, śmiercią, więzieniem. Skąd taka zmiana? Ano jest to wpływ historii XX wieku i ustrojów totalitarnych. Odpowiedź macie więc gotową, choć uważam, że to zadanie jest raczej z tych trudniejszych.